Açık havada çekilmiş bir grup fotoğrafı. Gökyüzü mavi ve arka planda ağaçlar ile dağlar var. Yirmiye yakın insan ayakta yarım daire şeklinde dizilmiş kameraya gülümsüyor.
A Büyük yazı fontu
A Orta yazı fontu
A Küçük yazı fontu

GENÇ İŞİ KOOPERATİF

GÜÇLÜ KADIN, GÜÇLÜ KOOPERATİF

Bir Kadın Manifestosu: Dayanışırken Özgürleşmek

Bu dünyanın yarısı kadın. Gökyüzünün, şehirlerin ve evlerin yarısı kadınların. Onlar, kimseyi tamamlamak için değil; kendi varoluşlarını keşfetmek ve yaşamı kendi güçleriyle daha zengin kılmak için buradalar. Ancak içine doğdukları sistemin kurallarını erkekler koyuyor. Ve onlarla eşit koşullarda bir hayata kavuşmak, ne yazık ki, ömür boyu süren bir mücadeleyi gerektiriyor.

Kadın emeğine yeterince yer açmayan bir ekonomi mevcutken, kadınların iş gücüne katılımı erkeklerin kat kat gerisinde kalıyor. Bir şekilde çemberin içinde yer alabilenler ise, mesleğini özgürce seçemiyor; kadın oluşları bahane edilerek getirilen sınırların içinde ‘kendilerine uygun’ işlerle tatmin olmaları bekleniyor. Kayıt dışı çalışmak zorunda bırakılan, çalışma saatleri ve ücret bakımından ayrımcılığa uğrayan yine onlar. Peki, başka bir yol yok mu?

Genç İşi Kooperatif bize, geleneksel piyasa koşullarının ötesinde bir dünyanın varlığını işaret ediyor: Kadınların, ortak amaçlar etrafında buluşarak güçlerini anımsadıkları, bu güçle üretip kazandıkları; dahası üretip kazanmanın bilgi ve deneyimini başka kadınlara da aktardıkları özerk, demokratik, adil bir alternatif: Sosyal Kooperatifler. Ekonominin içinde kendi ihtiyaçlarımıza göre var olamıyorsak, kendi ekonomimizi yaratırız. Kendimize, kendi gücümüzle yardım ederken, başkalarını da ayağa kaldırırız. Tam bir manifesto!

Kooperatifler, emeğin, kazancın ve kararların paylaşıldığı işleyişiyle kadınlara ekonomik hayatta varlık göstermenin ötesinde, kendi haklarını öğrenmenin ve dünyayı hak odaklı bakış açısıyla algılamanın yeni fırsatlarını sunuyor. Çünkü bu yapılar, ticari birer işletme olmalarının yanında, insanların kendi başlarına üstesinden gelemedikleri zorlukları aşmak için bir araya geldikleri dayanışma çemberleri.

Kapalı bir toplantı odasında çember şeklinde oturmuş çoğunluğu kadın, yetişkinler. Ayakta iki erkek onlara bir şeyler anlatıyor.

Genç İşi Kooperatif, toplumun ihmal edilen kesimlerine sosyal refah hizmeti sunan kooperatiflerin çoğalıp kuvvetlenmesi için büyük emek sarf eden bir oluşum. Mevcut sosyal kooperatiflerin, ortaklaşa yönetimi demokratik standartlarla yürütmek, iş birlikçileri ya da müşterileri olabilecek kişilerle bağlantı kurmak konusunda yetersiz olduklarını tespit ediyorlar. Oysa bu alanlarda gelişme şansları olursa, kendilerini ve her geçen gün daha fazla kişiyi, iş dünyasının kanıksanmış sınırlarından özgürleştirebilirler.

Ellerinde kâğıtlar olan iki kadın. Biri diğerine bir şeyler söylüyor.

Biri konuşur diğeri dinlerken gülümseyen iki kadının fotoğrafı.

İşte bu anlayışla, özellikle kadınların iş gücüne katılımlarının düşük seyrettiği beş ilden; Gaziantep, Hatay, Isparta, İstanbul ve Konya’dan, kadınlar tarafından kurulmuş ve yönetilen beş kooperatif seçiliyor. Her biri, proje ekibince ziyaret ediliyor. Nerede duruyorlar, nereye doğru yürümek istiyorlar; bu yolda ilerlemek için nelere ihtiyaçları var; tek tek belirleniyor. İçerikler de tamamlandıktan sonra, her kooperatiften 20 kadının katılımıyla yedi gün boyunca, proje ortağı Impact Hub’ın da katkısı ile yedi farklı uzman tarafından verilen eğitimler başlatılıyor.

Çember şeklinde oturmuş insanların arasından beyaz başörtülü bir kadın konuşuyor, diğerleri ciddi yüz ifadeleriyle dinliyor.

İlk gün, tüm katılımcılar için biraz şaşırtıcı geçiyor. Aidatlar nasıl toplanır, emek ücretinin gider makbuzunu kim keser, bölüşümde adalet nasıl sağlanır? Evet, bütün bunlara aşinalar... Ancak keşfettikleri yeni şeyler var: Kooperatif yönetmek, saymanın görevlerini bilmek veya gelir-gider tablosu hazırlamaktan ibaret değil. Dünyada bu iş nasıl yapılıyor; bir kooperatif hedeflerini, felsefesini ve çalışma anlayışını nasıl belirliyor? Yönetim kurulunu toplamak kolay, peki şiddetsiz bir iletişim dili yakalamak ve uzlaşabilmek nasıl başarılıyor?

Bir buluşmada üyeler, kooperatifin bütün yükünün başkanın üzerinde olduğunu fark ediyorlar. Oysa kooperatifleri benzersiz yapan şey; ortakların tümünün, kooperatifin eşit söz ve oy hakkına sahip, dolayısıyla tüm sorumluluğu da eşit paylaşan üyeleri olmaları.

“Bu eğitimlerle birlikte pek de faal olmayan kooperatif ortaklarımızın ilgisini çekmeyi başardık. Ortaklarımız arasında gözle görünür bir şekilde artan bir birliktelik ortamı yakaladık. Bu da motivasyonumuzu arttırarak geleceğe daha umutla bakmamıza neden oldu.”

Eğitimlere Katılan Bir Kooperatif Üyesi

Başka bir buluşmada, üretimde çalışan kadınların iş modeli, satış ve pazarlama konularına uzak oldukları ortaya çıkıyor. Alıcılarla toplu pazarlama anlaşması nasıl yapılır, daha büyük pazarlara ulaşmak için yeni iş birlikleri nasıl kurulur? Eğitimlerde tüm bunlara dair örnekleri dinliyor, hem ürünlerini çeşitlendirip artı değer yaratabilecek hem de gelirlerde artış sağlayabilecekleri yeni yöntemler keşfediyorlar.

Genç İşi Kooperatif, kadınların, sistemin cinsiyet odaklı yapısının nasıl işlediğini tam manasıyla kavradıklarında, seslerinin, haklarını bir arada korumak ve savunmak yolunda da gürleşeceğini biliyor. Eğitim programına, toplumsal cinsiyet eşitliği, üreme sağlığı, kadına yönelik şiddet ve kadının insan hakları gibi alanları dâhil etmeleri de bu yüzden. Günün sonunda katılımcıların yanlarına kâr kalan, yalnızca ürün ve hizmetlerine aldıkları fiyattaki artış değil; kendileri, aileleri ve toplumla aralarındaki ilişkiyi yeni baştan kurmaya cesaret edebildikleri bir bilinç sıçrayışı.

“Eğitimler özellikle kooperatifin yönetimi konusunda ufkumuzu açtı. Ortakların arasındaki problemlerin çözümü, adil görev paylaşımı, toplumsal cinsiyet eşitliği vb. alanlarda farklı bakış açıları kazandırdı. En önemlisi ise bir dış ses olarak bizim kendi içimize dönüp öz eleştiri yapmamızı sağladı.”

Eğitimlere Katılan Bir Kooperatif Üyesi

Bu bilinçlenmenin ötesinde Genç İşi Kooperatif’in uzmanları onları, mentorluk süreci ile desteklemeye ve yol arkadaşlığını sürdürmeye hazır. Her kooperatifin ortakları arasından belirlenen iki kişi düzenlenen mentorluk eğitimi ile bilgi ve becerilerini bir adım daha öteye taşıyor, böylece kooperatifler içindeki gelişim sürekli hâle geliyor.

Demokratik ve sürdürülebilir bir ekonomik model inşa etme yolunda, tüm bu eğitimlerin içeriklerini herkesle paylaşmak ise bu yaklaşımın olmazsa olmaz bir parçası. ‘Kooperatifçilik Eğitim Seti’, sosyal dayanışma ekonomisini kendi çevresinde örmek isteyen herkesin işine yarayacak bir kılavuz olarak hazırlanıyor.

Tek başımızayken gözümüzün kesmediği şeyleri bir aradayken başarabilmenin hiçbir şeyle kıyaslanamayan güveni... Sizce de tam bir manifesto değil mi?

“Kooperatif tam anlamıyla güçlü birlikteliktir. Eğitimlerle detaylarda dikkatli olunması gereken noktaları hatırladık, başarılı olmanın kurallarını tartıştık ve yeni dostlar edindik. Kooperatif kurma cesaretini gösteren, başaran, cesur kadınlara selam olsun...”

Eğitimlere Katılan Bir Kooperatif Üyesi

Videonun erişilebilir versiyonu için tıklayınız.

Açık havada yan yana oturan üç kadın fotoğrafı. Başında bere olan bir kadın parmağı ile diğerini işaret ederek bir şeyler söylüyor ve gülümsüyor.
Yan yana oturan üç kadın bir erkek. Kadınlardan biri elindeki kâğıtlara bakarak gülüyor. Sağ tarafta oturan kadın ve erkekse birbirine bakarak gülüyorlar.
Yan yana oturan dört kadın, fotoğrafın sağ tarafında bulanık görünen, konuşmakta olan erkeği ciddiyetle dinliyorlar.
Bir evin salonunda halının üzerine çember şeklinde oturmuş başörtülü ve şalvar giymiş kadınlar, çembere dâhil olan bir erkeğin anlattıklarını dinliyorlar. Arkada görünen koltuklardan birinde küçük bir oğlan çocuğu yüz üstü yatıyor.
Bir ofiste, çalışma masasında bilgisayar karşısında oturan sarı saçlı bir kadın. Karşısında başörtülü ve şalvar giymiş kadınlar yarım çember şeklinde sandalyelerde oturuyor.